Park prirode

Cela Golija je Park prirode (proglašena jula 2001.god) i Rezervat biosfere ( UNESCO proglašava septembra 2001.god). Pod zaštitom je države sa I,II i III zonom zaštite. A na njoj se polako izdvajaju novi turistički centri: Odvraćenica, Golijska reka, Bele vode, Rudno. Najviši vrh Golije je Jankov kamen na 1833 m.n.v.

Vazdušna banja

Golija je prostrana, pitoma, pregledna, sa vrlo pogodnom klimom: lepim, toplim letima, a hladnim, vrlo snežnim, ali ne i oštrim zimama. Kao takva, Golija nesebično pruža uživanje svima onima koji ne žele urbanu planinu, gužvu, zagađen vazduh, a hoće pravi odmor, u savršeno čistom vazduhu, netaknutoj prirodi, izvorima zdrave vode Studenice, uz zdravu hranu …

Činjenice o Goliji:

Preko 90% teritorije leži na visini većoj od 500 mnm. Najviši vrh je Jankov kamen (1834 m), a duž glavnog grebena uzdižu se i Crni Vrh (1795 m), Čardak (1688 m), Kulina (1642), Jadovita (1560 m). Golija je područje sa najviše snežnih dana u Srbiji, sneg se zadržava blizu pet meseci i dostiže prosečnu visinu od 105 cm.

Za Goliju se može reći da je centar reliktnih biljnih vrsta i carstvo planinskog javora (Acer heldreichii) koji ovde gradi svoje najlepše i najočuvanije lišćarske i lišćarsko-četinarske šume. Ova vrsta je preživela ledeno doba. Zaštićene prirodne retkosti na Goliji su: zelenika (ili božikovina), jeremičak, kratkočetinasta smrča, planinski javor, polegla kleka, piramidalna jela …

Do sada je zabeleženo 45 vrsta ptica koje spadaju u grupu prirodnih retkosti. Golija je mesto srpske duhovnosti i pismenosti, manastir Studenica je na listi Svetske kulturne baštine, a od izuzetnog nacionalnog značaja su Gradac i Brezova…

Na osnovu kriterijuma zaštite prirodnih vrednosti zonirano je na tri stepena/režima zaštite i to: 18 lokaliteta u režimu I stepena zaštite što ukupno iznosi 553,80 ha ili 0,74% teritorije, 20 delova područja sa režimom II stepena zaštite – što ukupno iznosi 3.883,10 ha ili 5,16% teritorije i na ostalom delu prostora od 70.746,06 ha ili 94,10% teritorije primenjuju se odredbe režima III stepena zaštite.

Svojim lepotama je skoro nenadmašna i na svakom koraku putniku priredi iznenadjenje. Svako ko je poseti divi se njenim skoro neprohodnim šumama, bujnim pašnjacima, čestim i čistim izvorima, stanovnicima, njihovim naravima, govoru, nošnji i drugim lepotama i retkostima. Da bi bar malo upoznao Goliju putniku je potrebno da danima krstari visovima ove planinske lepotice. I kada se odmaknemo u pravcu Kopaonika, Peštera ili u pravcu Dragačeva- Golija se vidi, izdižući se ponosno iznad ostalih starovlaških planina, kao ostrvo na ustalasanom moru. Golija je u obliku potkovice i prostire se izmedju Ibra, Moravice, Peštera i Radočela.

Najviši vrh Golije je Jankov kamen (1833 m ), a onda slede: Bojovo brdo (1748 m), Pašina česma ( 1725 m), Radulovac ( 1725 m), Odvraćenica (1674 m), Tičar (1492 m) i drugi. Na putu Kumanica – Bele Vode u gustoj četinarskoj šumi se nalazi Tičar jezero za koje su vezane mnoge legende , a i naučni rad dr. Nedeljka Košanina i Radovana Ršumovića. U osnovi je trouglasto i okruženo je četinarskom šumom. Dugo je 10-15 m . Ranije je bilo mnogo veće i oticalo je u reku Pakašnicu. Jezero je obrazovano od atmosferskih voda i jezerska voda je vremenom rastvarala stene na svom dnu, tako da se basen jezera udubljivao dok nije dopro do izdana odakle i danas dobija vodu i tako se održava. Takodje ovde treba pomenuti i jezero “Nebeska suza” na Okruglici (1495 m. n.v.) koje se pojavilo posle jednog zemljotresa u Rumuniji 1974 godine, i jezero ispod Crepuljnika koje je potpuno zaraslo u tresavsku vegetaciju i koje nosi naziv “Košaninovo jezero”. Za razliku od naših drugih planina, lepota Golije je i u tome što na njenim livadama, koje su stolećima košene, nema ni kamička, tako da je puna prirodnih staza za skijanje kojima nedostaju samo dobri ski-liftovi i utaban sneg. Postoji jedan ski-lift dug 600 metara, bez pratećih objekata koji prate zimske sportove i koji su neophodni na ovoj planinskoj lepotici sa najviše snežnih dana.

Golija je puna izvora čiste i zdrave vode, koji u početku budu manji potoci i svojim spajanjem čine reke koje su inače bogate raznovrsnom ribom (potočnom pastrmkom, lipenom, krkušom, jošankom itd.).Na Goliji se nalaze izvorišta Moravice ( izvire na nadmorskoj visini od 1425 m i spušta se na nadmorsku visinu od 396 m.) i Studenice ( izvire na nadmorskoj visini od 1500 m i spušta se na nadmorsku visinu od 629 m. )

Na Goliji se mogu sresti razni spomenici i manastiri koji potiču još sa kraja XII i početka XIII veka kao što je crkva sv. Preobraženja u Pridvorici. U selu Gradac nalazi se “Gradački krst” neuobičajeno velikih dimenzija na kome su ranohrišćanski simboli i slova ispisana 1662. godine. Na Goliji se nalazi i crkva u selu Ostatija i udaljena je od Ivanjice 46 km. Podignuta je u XVII veku i posvećena je Svetim vračevima Kozmi i Damjanu. Jedan od znamenitih spomenika kulture koji se može posetiti na podnožju planine Golije je i “Rimski most” koji je udaljen od Ivanjice 17 km, i veruje se da je iz doba Nemanjića, iako nosi naziv Rimski most. Jednolučni je most dužine 14 metara i širine 2,40 metara –obnovljen i konzerviran.

Planinu u rano proleće opsedaju skupljači lekovitog bilja koga u Goliji ima više od 100 vrsta.

Pored neplanske eksploatacije Golija je ostala prebogata šumom, tako da u nekim delovima možemo naći stabla visoka i do 40 metara. Na Goliji je zabeleženo 1091 vrsta živog sveta, zatim podatak o 117 vrsta i varijeteta algi, 40 vrsta mahovina (Bryophyta), 7 vrsta lišajeva (Lichenes) i 75 vrsta gljiva (Mycophyta).

Kao što svako područje ima svoj simbol i svoje obeležje, za Goliju se slobodno može reći da je centar reliktnih biljnih vrsta i carstvo planinskog javora (Acer heldreichii) koji ovde gradi svoje najlepše i najočuvanije lišćarske i lišćarsko-četinarske šume. Sa aspekta zaštite planinskog javora i njegovih zajednica, od velikog značaja je činjenica da je ova vrsta preživela ledeno doba i da je u svom izvornom obliku danas fragmentarno očuvana. Sa aspekta očuvanja florističke raznovrsnosti poseban značaj ima zelenika (Ilex aquifolium).

Golija je prebogata divljači i njome i danas krstare lovci na vukove, lisice, divlje svinje, medvede, jazavce, jelene, zečeve. Zbog prisustva 95 vrsta ptica Golija je jedan od veoma važnih planinskih ornitoloških evropskih centara.

Jež (Erinaceus concolor), alpska rovčica (Sorex alpinus), slepo kuče (Spalax leucodon), puh lešnjikar (Muscardinius avellanarius), lasica (Mustela nivalis), mrki medved (Ursus arctos) i vuk (Canis lupus) samo su neke od 22 vrste koje su ustanovljene na Goliji. Od vrsta čiji je lov dozvoljen u okviru lovišta Čemernica, Grabovica i Golija tu su srna (Capreolus capreolus), divlja svinja (Sus scrofa) i zec (Lepus europeus). Uz lasicu (Mustella nivalis), za koju je ustanovljena trajna zaštita na osnovu Zakona o lovstvu, sa aspekta zaštite, i to kao prirodne retkosti značajno je još 9 vrsta, među kojima su i vuk (Canis lupus), sivi puh (Myoxis glis), veverica (Sciurus europaea) i močvarna rovka (Neomys anomalus).

Osetite pravu planinsku avanturu. Kolibe na obroncima “Vrhova Golije”, sa sopstvenim izvorom čiste gorske vode. Kolibe se nalaze na ivici šume sa pogledom od koga zastaje dah. Nudimo vam nezaboravan doživljaj istraživanja prirode u svom najboljem izdanju.

*u cenu nisu uključeni prevoz i ishrana
*i u letnjem i u zimskom periodu su u cenu uključena drva za grejanje
*u cenu smeštaja je uključen jednodnevno upoznavanje sa okolinom

Planinska koliba sa 2 ležaja – okružena borićima, sa drvenim tremom, obložena drvetom, sa kupatilom i kuhinjom u okviru kuće, struja sprovedena, računar, internet, total tv, peć na drva u dnevnoj/spavaćoj sobi. Drveni komplet za sedenje ispred kuće. Izvor ispred kuće.  Alat.

Planinska koliba sa 4 ležaja – na dva sprata, kupatilo i kuhinja u okviru kuće, peć na drva u dnevoj sobi, na spratu dve sobe sa po dva ležaja. Drveni komplet za sedenje ispred kuće. Tekuća voda u kući. Alat.

- Mogućnost organizovanog prevoza iz Beograda, Raške ili N. Pazara
- Mogućnost organizovane ishrane tradicionalnom Golijskom kuhinjom
- Mogućnost angažovanja vodiča