Izleti

Kulturno-istorijski spomenici

Na područiju oko planine Golija, Veliki župan Stefan Nemanja osnovao je državu čija je prestonica bio Ras, nedaleko od današnjeg Novog Pazara. Iz njegove države se pod potomcima Nemanjićima razvila kraljevina Srbija, a u XIV veku i Srpsko Carstvo. Kulturno- istorijsko bogatstvo i mnoštvo manastira u predelima Golije danas svedoči o naastanku i usponu prve srpske države. Planina Golija se prostire kroz tri eparhije – Nišku, Raško-prizrensku i Žičku. Sedište Niške eparhije je u gradu Nišu, a sedište Raško-prizrenske eparhije je izmešteno u manastir Gračanicu. Eparhija Žička, sa sedištem u Kraljevu, je jedna od najvećih, najznačajnijih i najuticajnijih eparhija u Srbiji.

Manastir Studenica

Manastir Studenica

Manastir Studenica je jedan od najvećih i najbogatijih manastira Srpske pravoslavne crkve. Nalazi se oko 60 km od Vrhova Golije, a osnovao ga je Stefan Nemanja 1190. godine. Utvrđeni zidovi manastira okružuju četiri crkve: Bogorodičnu crkvu i Kraljevu crkvu (crkvu svetih Joakima i Ane), obe izgrađene od mermera, crkvu Nikoljaču (crkvu svetog Nikole) i još jednu crkvu, očuvanu u temeljima. Manastir je poznat po svojoj kolekciji fresaka iz 13. i 14. veka. UNESKO je 1986. uvrstio Studenicu u listu Svetske baštine.

Manastir Pridvorica

Manastir Pridvorica

Manastir Pridvorica izgrađen je u XII veku, u isto vreme kada i susedna Studenica. Sagradio ga je sluga koji je radio pri dvoru Nemanjića pa otuda ime Pridvorica. U početku je bio ženski manastir, zatim vekovima pomesna crkva, da bi od 2007. godine bio ponovo proglašen manastirom, muškim. U manastiru žive nastojatelj manastira i dva iskušenika. Pridvorica se nalazi na 28 km puta od Ivanjice prema Studenice, a od Vrhova Golije je udaljen 80 km. Crkva manastira Pridvorica posvećena je Preobraženju Gospodnjem. Manastir je jedan od retkih koji ima svoj grb.

Manastir Gradac

Manastir Gradac

Manastir Gradac leži na uzdignutoj zaravni iznad Gradačke reke, na obodu šumovitih padina Golije. Udaljen je 21 km severozapadno od Raške i 12,5 km zapadno od Brvenika i Ibarskog puta, oko 40 km od Vrhova Golije. Tačna godina gradnje manastira nije poznata. Smatra se da je završen u poslednjoj četvrtini 13. veka. Zadužbina je Jelene Anžujske. Građen je u stilu raške škole.

Manastir Nova Pavlica

Manastir Nova Pavlica

Manastir Nova Pavlica se nalazi pored Ibra u Brveniku, nedaleko od Manastira Stara Pavlica i ostataka tvrdjave Brvenik. Manastir je oko 35 km udaljen od Vrhova Golije. Podigli su ga krajem XIV veka braća Musići (Stefan I Lazar) kao svoju zadužbinu i smatra se da su oni, nakon pogibije u Kosovskom boju, sahranjeni ispod svojih portreta u manastirskoj crkvi. Sam manastir je osnovan kao ženski i u njega se povukla i zamonašila njihova majka, supruga čelnika Muse i sestra Kneza lazara Dragana, koja je u njemu i preminula kao monahinja Teodosija. Nakon Kosovskog boja, u manastiru je 1392. godine prenoćilo telo Kneza lazara, tokom njegovog prenošenja u Ravanicu.

Manastir Stara Pavlica

Manastir Stara Pavlica

Manastir Stara Pavlica se nalazi u selu Pavlici, na stenovitoj zaravni iznad Ibra, 6 km severno od Raške, a 35 km od Vrhova Golije. Pretpostavlja se da potiče iz prednemanjićke ere ili je podignut na samom početku vladavine Nemanjića, krajem XII veka. Manastir se prvi put pominje u darovnoj povelji kralja Stefana Prvovenčanog,  a delovi njegove crkve su obnovljeni tokom 70-ih godina XX veka.

U sklopu manastira Stara Pavlica se nalazi crkva posvećena svetim apostolima Petru i Pavlu. Ne zna se tačno ko je podigao ovu crkvu. Stilske analize na osnovu analogije sa drugim objektima u Grčkoj, koji imaju sličan arhitektonski koncept, su temelj tvrdnji da je crkva bila tu ranije nego što je Stefan Nemanja došao u Ibarsku dolinu. Stara Pavlica ima u osnovi oblik jednobrodne bazilike, krstastog raspona, sa kubetom i četiri stuba. Na istočnoj strani imala je tri apside, srednja je bila najveća. Imala je trostrani oblik sa prozorima, dok su leva i desna bile manje i bez prozora. Kamen, cigla i opeka predstavljaju osnovni građevinski materijal. U Staroj Pavlici se nalaze i fragmentarno sačuvane freske, koje poseduju nesumnjivu likovnu vrednost.

Petrova crkva

Petrova crkva
Petrova crkva kod Novog Pazara (punim nazivom: crkva svetih Apostola Petra I Pavla) predstavlja najstariji spomenik arhitekture na prostoru Srbije i prvobitno je sedište raške episkopije. Crkva se nalazi 2 km severno od centra Novog Pazara, a 25 km od Vrhova Golije. Prema do sada poznatim pisanim izvorima potiče iz VIII veka, ali je verovatno I starijeg datuma. Po načinu gradnje slična je crkvama sa prostora Primorija, Gruzije, Jermenije i Italije koje potiču od VII do IX veka, ali je usled prepravki i dograđivanja postala jedinstvena, što je bio jedan od razloga da se nadje na UNESKO-voj listi svetske bastine оd 1979. godine u sklopu spomenika srednjeg veka objedinjenih pod zaštićenom celinom Stari Ras.

Đurđevi stupovi

Đurđevi stupoviĐurđevi stupovi su manastir Srpske Pravoslavne Crkve, posvećen Svetom Đorđu,  nalazi se na brdu iznad Novog Pazara, u Starom Rasu. Đurđevi stupovi su jedan od najstarijih srpskih manastira. Manastir je podigao veliki župan Stefan Nemanja u prvim godinama posle stupanja na presto (izgradnja je završena 1171. godine), а crkva je oslikana око 1175. godine. Manastir je uvršten u svetsku kulturnu baštinu i pod zaštitom je UNESKO-a. Manastir postoji već preko 830 godina, а оd тоgа је 300 godina u ruševinama I 40 godina se obnavlja. Danas je manastir velikim delom obnovljen. О posebnom značaju manastira, pored starih biografskih tekstova, govori I izuzetan položaj manastira podignutog na samom vrhu istaknutog uzvišenja , kao i osobena arhitektura crkve svetog Đorđa sa dva stupa po kojima su crkva i manastir dobili naziv –Đurđevi stupovi. Manastir Đurđevi stupovi se nalazi na 35 km od Vrhova Golije.

Manastir Mileševa

Manastir Mileseva

Manastir Mileševa je srpski srednjevekovni manastir. Nalazi se na šestom kilometru od Prijepolja na reci Mileševici, a na 50 km od Vrhova Golije. Raški po stilu, podigao ga je kralj Stefan Vladislav (1234-1243) u prvoj polovini XIII veka kao svoju zadužbinu, a u njoj je i sam sahranjen. Freske Mileševe se ubrajaju medju najbolja evropska ostvarenja XIII veka, a od njih je najpoznatija Beli Andjeo, (u sklopu freske Mirosnice na Hristovom grobu). Pored Belog Andjela druga remek-dela su Bogorodica iz Blagovesti I Ktitorska kompozicija sa portetom kralja Vladimira. Ova dela takođe predstavljaju i najveće domete slikarstva tog doba u Evropi. Istorijski portreti: Ikonografija Nemanjića, na južnom zidu kraljević Vladislav, a na severoistočnom likovi Nemanje, Svetog Save, Stefana Prvovenčanog, Radoslava i Dragoslava.

Manastir Uvac

Manastir Uvac

Manastir Uvac je srednjevekovni manastir u zapadnoj Srbiji. Manastir je zadužbina Nemanjića, a sagrađen je u periodu od XII do XIII veka. Porušen je 1691. godine. Pod ruševinama je proveo 300 godina, obnovljen je 1989. godine I od tada ponovo ima bratstvo. Smešten je u kanjonu reke Uvac, koji je specijalni rezervat prirode, 25 km jugozapadno od Zlatibora, a od Vrhova Golije je udaljen 70 km.